Kpop và người Hàn Quốc đã đánh lừa chúng ta như thế nào?

Ở thời điểm hiện tại, không ngoa khi nói rằng trong mười người trẻ, phải có bảy – tám người là fan của nhóm nhạc, ca sỹ, diễn viên Hàn Quốc, hoặc khá am hiểu về showbiz đất củ sâm. Tất nhiên, không phải vô cớ mà tất cả những thứ liên quan đến giải trí Hàn Quốc lại ảnh hưởng sâu sắc tới giới trẻ Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung đến vậy.

Bằng những bộ phim truyền hình lẫn tình cảm có nội dung đặc sắc, âm nhạc đa chiều, nhiều màu sắc, với cường độ đi tour, mở fanmeeting tại Đông Nam Á đều như vắt chanh của các diễn viên, thần tượng, các lễ trao giải đình đám, quy tụ dàn sao hạng A như MAMA, AAA được “di giá” tới Việt Nam. Vậy nên, dù muốn hay không thì giới trẻ, nhất là các netizen thường xuyên thấy các tin tức liên quan tới Kbiz trên mạng xã hội.

Chọn chiến thuật làm nghệ thuật song song quảng bá văn hóa đất nước, Hàn Quốc đã mang tới cho người hâm mộ quốc tế hình ảnh về một đất nước đẹp đẽ, con người thân thiện, hiền hòa và sở hữu nền ẩm thực phong phú.

Mấy ai không động lòng khi nhìn thấy cảnh biển hút tầm mắt, đồng cải vàng óng tại Jeju trong “Vườn sao băng” hay “Mật danh Iris”? Đã biết bao cô, cậu nằm lòng từng địa danh tại Seoul nhờ ca khúc “Seoul Song” được thể hiện bởi Super Junior và SNSD? Và có lẽ, rất nhiêu người nuôi ước mơ được một lần tới sông Hàn xem pháo hoa, ăn thịt nướng, nhâm nhi chút soju, bấm ổ khóa tình yêu trên tháp Namsan, tham quan cung điện cổ kính và thưởng thức kẹo đường tại làng Hanok sau khi xem các chương trình truyền hình thực tế của NCT 127, series “Showtime” của đài MBC Every1 do EXO, Infinite, EXID, SISTAR,… cầm trịch.

Hình ảnh Hàn Quốc được quảng bá lãng mạn, thơ mộng và đáng sống là vậy nhưng bây giờ, chẳng còn mấy ai tin vào những điều tươi đẹp ấy nữa. Bởi đơn giản, năm 2019 đã có quá nhiều biến động: chuỗi scandal ma túy – tình dục của Burning Sun và YG Entertainment, bạo lực mạng được cho là nguyên nhân khiến nhiều gương mặt nổi tiếng mắc bệnh tâm lý, hay gần đây nhất là nghi vấn gian lận, chèn ép thí sinh trong chương trình sống còn như “Produce X 101”, “Idol School”.

Còn nhớ khoảng một thập kỷ trước đây – thời điểm Internet bắt đầu bùng nổ, truyền hình tương tác nở rộ và mạng di động 2G (GPRS) phủ sóng rộng rãi, đi tới bất cứ nơi nào, người ta cũng có thể nghe thấy “Haru Haru”, “Mirotic”, “Nobody”, “Gee”, “Sorry Sorry”,… Những idol “đỉnh” nhất đương thời như DBSK, BIGBANG, Super Junior, SNSD, Wonder Girls không chỉ mang tới cho khán giả Việt Nam và Đông Nam Á thứ âm nhạc catchy, vũ đạo dễ bắt chước, concept mới mẻ cùng hình tượng đẹp như mơ, mà còn đem theo cả thời trang, lối make-up, cách làm đẹp đến miền đất này.

Vào những năm 2007 – 2009, hiếm có cô gái nào không có một chiếc quần skinny đầy màu sắc, trang điểm theo phong cách tự nhiên, ngọt ngào. Những thương hiệu mỹ phẩm Hàn Quốc tưởng như xa lạ: Ohui, Innisfree, Etude House lại trở nên gần gũi và quen tên với các nàng hơn bao giờ hết.

Tại Việt Nam, chuyện thần tượng một ngôi sao nào đó không phải là quá lạ lẫm trong những năm 2000, nhưng dàn thần tượng được “đúc” theo khuôn bài bản: biết hát, nhảy, xử lý tình huống khôn khéo, thể hiện tài lẻ, làm aegyo, fandom hoạt động một cách quy củ: có tên fandom, có màu riêng, có fanchant hát theo mỗi ca khúc là điều chưa từng xuất hiện.

Tất cả những hấp lực này khiến khán giả Việt Nam cũng như Đông Nam Á phát sốt. Khá nhiều cộng động fandom lớn được hình thành trên các forum, trở thành cái tên quen thuộc trên các phương tiện truyền thông: Cassiopeia – fandom của DBSK, V.I.P – fandom của BIGBANG, E.L.F – fandom của Super Junior, SONE – fandom của SNSD,…

Một thập kỷ sau cuộc “xâm lăng”, sức ảnh hưởng của làn sóng Hallyu trong cộng đồng giới trẻ Việt Nam chỉ tăng lên chứ không hề đi xuống, phần lớn nhờ vào ngành công nghiệp giải trí đã xây dựng nên hình tượng những idol có ngoại hình long lanh, đa tài, nhân cách tốt, là tấm gương cho fan học hỏi.

Điển hình, có khá nhiều nhóm nhạc được ra đời theo phong cách học tập của nước bạn: MONSTA, Lip B, LIME,… Bên cạnh đó, phong trào dance cover cũng lớn mạnh từng ngày, rất nhiều nhóm nhảy sở hữu lượng view khủng, nổi tiếng trên Youtube cả trong và ngoài nước: St.319, LYNT, C.A.C, Opps Crew,…

Giờ đây, không còn khó để tìm thấy một quán ăn Hàn Quốc trên dải đất hình chữ S. Các món ăn vặt như bánh gạo cay hay cơm cuộn được bày bán khắp nơi. Kimchi trở thành đồ ăn kèm phổ biến. Chẳng cần phải lặn lội sang tận “đất nước oppa, unnie”, người hâm mộ đã có thể diện Hanbok, chụp hình trong những quán cà phê “sang chảnh”.

Ngoài khía cạnh giải trí và ẩm thực, Kpop còn giúp Hàn Quốc thu được món lợi khổng lồ từ du lịch. Ông Byeon Dong Hyeon - Giám đốc bộ phận Du lịch MICE (Cục Du lịch Seoul) chia sẻ: Trong 3 năm lại đây, tỷ lệ khách du lịch Việt Nam ghé thăm Hàn Quốc bình quân tăng 41%, biến Việt Nam trở thành khu vực trọng yếu đối với thị trường du lịch Seoul. (Vietnamnet) Theo thống kê của Tổng cục Du lịch Hàn Quốc, trong 5 năm trở lại đây, số lượng khách du lịch Việt Nam đến thăm Hàn Quốc có tỷ lệ tăng trưởng bình quân cao nhất trong số các quốc gia thuộc vực Trung Đông Á, đạt khoảng 34,1%. Tháng 8/2019, Hàn Quốc đón hơn 370.000 lượt khách du lịch Việt Nam đến tham quan – tăng 25.7% so với cùng kỳ năm ngoái. (SGGP)

Bên cạnh du lịch, Hàn Quốc cũng là nơi mà nhiều fangirl, fanboy chọn làm địa điểm học tập lý tưởng. Theo số liệu của đơn vị thống kê giáo dục và đại học Hàn Quốc, năm 2019, số lượng sinh viên Việt Nam đang học tập tại Hàn Quốc đã lên tới 37.426 người, tăng hơn 10.000 người so với năm ngoái. Cụ thể, hiện có hơn 160.165 sinh viên nước ngoài đang theo học các chương trình giáo dục bậc đại học tại Hàn Quốc, tăng 17.960 em (12,6%) so với năm ngoái và tăng gấp đôi so với số sinh viên nước ngoài học tập tại Hàn Quốc hồi năm 2009 (755.850 em), trong đó số sinh viên Việt Nam chiếm 23,4% và tăng gấp 14 lần so với năm 2009. (Tuoitre)

Như một công cụ tuyên truyền đắc lực, Kpop và Kbiz đã góp phần vẽ nên bức tranh Hàn Quốc xinh đẹp, biến đất nước này trở thành quốc gia đáng ước ao trong lòng nhiều người.

Dẫu đã biết bất cứ quốc gia nào cũng sở hữu ngành giải trí nhiều góc khuất, nhưng chỉ tính riêng trong năm 2019, đã có quá nhiều vụ việc ầm ỹ cũng như đau lòng diễn ra trên đủ mọi “mặt trận”.

Ngay trong những ngày đầu năm, người hâm mộ đã phải “ôm tim” vì hung thần Dispatch tung ra loạt hình ảnh hẹn hò của Kai (EXO) và Jennie (Black Pink) để rồi cặp đôi chia tay trong chóng vánh – gần một tháng từ sau ngày xác nhận. Đến giữa năm, “thợ săn” hàng đầu của showbiz Hàn tiếp tục khui ra mối tình từ cặp trai tài gái sắc: Kang Daniel – Jihyo (TWICE).

Tin hẹn hò liên tiếp nổ ra khiến người hâm mộ hai bên rơi vào trạng thái mệt mỏi, những cuộc khẩu chiến diễn ra dai dẳng chỉ vì các vấn đề “xưa như Trái Đất”: Thần tượng có nên hẹn hò khi còn trẻ không? Liệu idol đang làm điều khiến fan thất vọng? Ai xứng với ai hơn? Dispatch hay các trang báo khác xâm phạm đời tư thần tượng? Rốt cuộc, ngoài truyền thông, chẳng ai thu lợi trong chuyện này, nếu không muốn nói là thiệt thòi. Thần tượng gần như đánh mất quyền yêu đương, người hâm mộ tốn thời gian trên mạng, mang trong mình tâm trạng bức bối.

Chuyện thần tượng hẹn hò “không may” bị khui ra chỉ là một phần nhỏ sau tấm rèm cánh gà của sân khấu hoa lệ. Scandal tình dục – ma túy tại Burning Sun như mở ra cánh cửa bí mật, khiến nhiều người sởn da gà. Từ idol hạng A, Seung Ri bỗng “biến hình” thành kẻ bị cả Hàn Quốc ghét bỏ khi vướng phải hàng loạt lùm xùm như môi giới mại dâm, phát tán các cảnh quay quan hệ tình dục trong nhóm chat Kakaotalk, bị tình nghi tàng trữ ma túy và trốn thuế.

Vụ việc Burning Sun đã kéo hàng loạt tên tuổi lớn của Kpop chìm xuống đáy vực: Junhyung (Highlight), Jonghyun (CNBLUE), Jung Joon Young, đẩy cả Yang Hyunsuk – chủ tịch YG Entertainment vào thế nguy hiểm. Tuy không liên quan trực tiếp, nhưng lần theo những manh mối của vụ việc Burning Sun, cơ quan điều tra phát hiện B.I (iKON) cố gắng mua chất kích thích nhưng chưa sử dụng, Park Yoochun (JYJ) bị bắt vì tội dùng ma túy đá.

Sau khi hàng loạt nam thần từng được cho là có hình tượng tốt bị “bốc phốt”, các fan gần như mất niềm tin vào những thần tượng nam nổi tiếng. Họ tỏ ra ngờ vực với những biểu hiện tốt đẹp, tử tế của idol, cho rằng tất cả đều là diễn kịch nhằm che đậy bản chất xấu xa.

Không dừng lại ở đó, khán giả càng thêm “tiền đình” vì vụ bê bối Mnet thao túng số lượng bình chọn. Cụ thể, có từ 2 đến 3 thành viên thuộc X1 được debut do gian lận phiếu bầu. Một nhà đài lớn, chuyên sản xuất những cuộc thi uy tín cuối cùng lại lợi dụng ước mơ của các thực tập sinh, tước đoạt cơ hội của họ, lừa gạt người xem.

Bởi vòng xoay đào thải khắc nghiệt của ngành công nghiệp giải trí Hàn Quốc, việc đã debut rồi quay lại cuộc sống thực tập sinh, hoặc đã training rất lâu nhưng thiếu cơ hội tỏa sáng là khá… bình thường. Tốn rất nhiều tiền và dành cả thanh xuân để tập luyện các kỹ năng hát, nhảy trong bốn bức tường, nếu không thể ra mắt, cuộc sống của họ sẽ tiêu tan.

Nhưng ra mắt rồi mà kém nổi tiếng mới là cơn ác mộng. Các thần tượng lâm vào hoàn cảnh nghèo túng đến đáng thương: ký túc xá thiếu an toàn, điện, nước, gas bị cắt, móc tiền túi chi trả cho mọi sinh hoạt bởi công ty không trả lương. Còn nhớ vào tháng 5 năm nay, các cô gái nhóm Baby Boo đã khiến không ít người hoang mang khi chia sẻ cuộc sống bần hàn. Giám đốc giữ toàn bộ tiền, bắt các thành viên ăn kiêng, phẫu thuật thẩm mỹ, không thanh toán các lớp học cũng như luyện tập.

Còn nổi tiếng rồi, cuộc sống của giới thần tượng cũng không hề dễ dàng. Nhờ sự phát triển của mạng xã hội, các fan quốc tế mới thấy được vẻ đáng sợ của bạo lực mạng cũng như những định kiến nặng nề tại Hàn Quốc. Bất cứ ai cũng có thể là nạn nhân của những lời nhiếc móc thậm tệ. Những người trót “là chính mình” sẽ bị cả một hội đồng gồm hàng trăm ngàn con mắt phán xét. Từ body shaming cho tới quấy rối tình dục, tất cả đang diễn ra rõ mồn một trên SNS.

Khi đứng trên sân khấu, thần tượng chịu áp lực của hào quang, của những tiếng vỗ tay reo hò, khi bước xuống vũ đài, thần tượng bị sasaeng bám đuôi, gây biết bao trở ngại trong đời sống, chịu bạo lực mạng và phải nghe những lời mắng chửi, chê bôi thậm tệ. Sulli đã ra đi mãi mãi, Goo Hara bình phục sau vụ tự tử không thành, Taeyeon, Mina (TWICE), Yeonwoo (MOMOLAND) đang vật lộn với bệnh tâm lý.

Cùng với đó, tin đồn Taeyong (NCT), Hyolyn, Daye là “đầu gấu” học đường, vụ ly hôn chưa hồi ngã ngũ ai đúng ai sai của cặp Song – Song, Ahn Jaehyun – Goo Hye Sun làm khán giả hoang mang, chẳng thể phân biệt được lúc nào nghệ sĩ sống thật, lúc nào họ đang diễn, thật giả lẫn lộn.

Có giá trị tới 4.65 tỷ USD cho nền kinh tế Hàn Quốc mỗi năm, thu hút ít nhất 1 trong 13 khách du lịch nước ngoài tới thăm đất nước này, riêng BTS đã mang về khoản tiền “siêu to khổng lồ” cho Hàn Quốc, vậy lợi nhuận tới từ cả Kpop sẽ lớn tới đâu? Đâu là câu hỏi mất khá nhiều thời gian thống kê, đong đếm trước khi trả lời.

Hàn Quốc đang đi đúng hướng khi sử dụng nền giải trí để tô điểm cho đất nước thêm rạng rỡ trong mắt bạn bè năm châu. Song, nói đi cũng phải nói lại, bất cứ một vấn đề nào, dù nhỏ tới đâu cũng có hai mặt, huốn hồ là cả một quốc gia rộng lớn. Người hâm mộ hoàn toàn có thể mơ ước về một miền đất tươi đẹp với những con người hiền hậu, mến khách, nhưng đừng quá xa rời thực tế, tưởng tượng quá mức rồi nhận về nỗi thất vọng ê chề.